Ngày nay, trào lưu làm phim ngắn đã trở nên phổ biến và trong tầm tay của hầu hết mọi người. Chỉ cần một chiếc máy quay phim cầm tay, một cái máy tính không đến nỗi “xi ba chao” và có cài sẵn phần mềm dựng phim, cộng thêm một chút lòng dũng cảm là có thể bắt tay làm phim ngắn được rồi! 😀

Ơ nhưng mà…

Câu hỏi muôn thuở:  đầu tiên là “tiền đâu” ? 🙁

Khi ngồi “tự sướng tư tưởng” thì thấy dễ ơiiii là dễ, nảy ra quá chừng ý tưởng tuyệt vời ông mặt trời và sáng tạo tưng nóc luôn. Nhưng khi lập ra danh sách những thứ cần làm, cần mua (dù chỉ là những cái tối thiểu nhất như đạo cụ, phục trang, ăn uống, đi lại…) là đã thấy đầu váng mắt hoa, tay chân run rẩy, miệng lẩm bẩm “Đêm qua em mơ gặp bác Hồ”, trong cơn mê sảng chỉ thấy tờ polyme bay quanh kêu chíp chíp

Nhẩm tính sơ cũng tốn ít nhất chục triệu, trong khi mình vẫn đang phải húp mì gói quanh năm (mì giấy Miliket chứ còn chưa được mì Đệ Nhất nữa…). Thế là thôi, đành đem giấc mơ điện ảnh chôn kín trong lòng…

Hầy, bữa nay ăn nhằm cái gì mà sến quá không biết nữa.

Làm phim ngắn cũng tốn tiền đó nha

Vấn đề kinh phí luôn làm đau đầu giới làm phim ngắn underground. Nhưng tục ngữ nói chẳng sai, gặp cái khó thì sẽ ló cả chục cái khôn. Chẳng có gì cản nổi sự gan dạ và liều mạng của những tín đồ điện ảnh. Họ thậm chí có thể làm ra những bộ phim ngắn đáng xem chỉ với… vài trăm ngàn đồng. Bạn có tin không?

Hãy cùng tham khảo 9 bí quyết mà Học Dựng Phim.com phải năn nỉ ỉ ôi lắm mới có được để chia sẻ với bạn đấy nhé 😀

1) Câu chuyện là quan trọng nhất !!

Bản chất của việc làm phim ngắn chính là kể một câu chuyện. Mà muốn kể chuyện cho hay, trước hết phải có câu chuyện thú vị đã. Hãy dành phần lớn thời gian thực hiện bộ phim để viết ra một kịch bản thật ưng ý.Một câu chuyện hay là yếu tố quan trọng nhất khi làm phim ngắnNhưng có một điều cần làm rõ, đó là kịch bản “hay và thú vị” không hẳn là một câu chuyện mà bạn cứ phải gồng mình lên để tỏ ra sáng tạo một cách thái quá.

Rất nhiều bạn lầm tưởng rằng câu chuyện của mình phải thật kỳ bí, nhuốm đầy màu sắc khó hiểu bằng những phép ẩn dụ lắt léo mà có khi ngay chính tác giả cũng… chẳng hiểu ý mình nói gì . Hoặc nếu không thì lại tìm những chủ đề quá vĩ mô, vượt xa giới hạn kiến thức và khả năng cảm nhận của người viết.

Thật lòng mà nói thì đây là một trong những bệnh thường gặp nhất của những người có máu nghệ thuật nói chung và những nhà làm phim trẻ nói riêng. Đó chưa chắc là sự sáng tạo, là “đỉnh cao nghệ thuật”, là “trường phái siêu thực” bla bla bla chi hết, mà chỉ là sự nôn nóng thể hiện cái tôi cá nhân, nên cứ gò ép mình nhào nặn ra một câu chuyện lập dị cỡ… đạo diễn Quentin Tarantino, trừu tượng như… tranh Picasso, hay một tấn bi kịch nào đó của thời đại.

Những câu chuyện hấp dẫn luôn tồn tại quanh ta. Từ những điều giản dị mà mình gặp hàng ngày (thậm chí có khi còn không nhận ra và cũng chẳng màng đến), nếu được quan sát bằng những góc nhìn khác nhau sẽ mang lại nhiều điều mới mẻ. Vì vậy, hãy chắc chắn là bạn đang tạo ra một câu chuyện bằng chính lăng kính cuộc sống của riêng mình, chứ đừng hao hao giống bất kỳ ai. Mặt khác, xây dựng câu chuyện đơn giản một chút cũng sẽ khiến việc thực hiện nó khả thi và… ít tốn tiền hơn.

Khi viết kịch bản, nên biết rằng bạn đang có quyền năng như một đấng tối cao, có thể nhào nặn ra nhiều số phận khác nhau, và “va đập” những số phận đó với nhau như mấy hòn đá chạm nhau kêu cốp cốppp. 😀
Hãy tự hỏi và trả lời 5 điều cơ bản sau: ” Họ là ai? Bối cảnh câu chuyện ở đâu? Thời điểm xảy ra câu chuyện khi nào? Mục tiêu lớn nhất của họ là gì? Và họ làm như thế nào để thực hiện nó?” (Có thể tụng câu thần chú là: Who – Where – When – What – How).
Giải đáp thỏa đáng những câu hỏi này là bạn đã phác thảo được nhân vật của mình rồi đó.

Để phát triển tình tiết câu chuyện, bạn hãy thử tưởng tượng mối quan hệ giữa các nhân vật với nhau. Chi tiết nào giúp cho khán giả thấy được tính cách con người họ (cả mặt tốt và mặt xấu, bộc lộ qua thái độ và hành động gì cụ thể)? Trên đường thực hiện mục tiêu của mình, họ gặp thuận lợi và khó khăn gì? Điểm mạnh của họ là gì, điểm yếu là ở đâu? Và khi những xung đột, những trở ngại đã lên đến cực điểm, họ quyết định hành động ra sao để vượt qua nó? Cuối cùng câu chuyện có kết cục như thế nào?….

Khi xây dựng tính cách nhân vật, xin đừng bao giờ áp đặt nhân vật bất cứ điều gì để miễn cưỡng dẫn đến cái kết phim mà bạn muốn. Nếu muốn nhân vật thật sự SỐNG trong phim của bạn, hãy vứt cái tôi của người viết kịch bản qua một bên để đặt mình vào họ. Tự hỏi bản thân mình (với tính cách của họ, chứ không phải tính cách vốn có của người viết kịch bản) sẽ nghĩ gì – làm gì – nói gì trong hoàn cảnh đó.
Tính cách nhân vật không tự nhiên mà có, mà chính là hệ quả của cả một quá trình (môi trường sống, niềm vui nỗi buồn đã trải qua, sự ảnh hưởng của những người xung quanh và của bối cảnh xã hội…), đó được gọi là cấu trúc nhân cách. Đây chính là yếu tố quan trọng nhất để khán giả có thể đồng cảm và TIN vào câu chuyện của bạn được hay không. 🙂

Túm cái váy lại thì đối với phim ngắn, các yếu tố khác như chất lượng hình ảnh, âm thanh, kỹ xảo, thiết kế, đạo cụ, phục trang…v..v… sẽ được châm chước và không đòi hỏi cao, vì vậy CÂU CHUYỆN và SỰ CHÂN THỰC CỦA NHÂN VẬT chính là điều cốt lõi mà người xem chờ đợi thưởng thức. 😀

2) Ngôn ngữ điện ảnh

Trình độ Tiếng Việt của bạn nhuyễn khỏi nói, văn thơ cứ tuôn lai láng? Bạn cũng giỏi ngoại ngữ nữa, bắn tiếng Anh như gió luôn? Nhưng vẫn chưa đủ đâu, hãy tìm hiểu thêm ngôn ngữ điện ảnh nữa nhé.
Mỗi môn nghệ thuật sẽ có “ngôn ngữ thể hiện” khác nhau. Với văn học thì là từ ngữ. Với âm nhạc là giai điệu. Với hội họa thì lại là màu sắc và đường nét… Còn đã là điện ảnh thì tất nhiên ngôn ngữ chủ đạo phải là HÌNH ẢNH rồi đúng không nào?
Trong phim, hãy cố gắng dùng càng ít lời thoại càng tốt và nhường chỗ cho hình ảnh “thay lời muốn nói”.

Joker-Artwork

Đừng dùng lời thoại dài lê thê để diễn giải câu chuyện, mà hãy làm sao giúp khán giả hiểu được câu chuyện qua “ngôn ngữ thứ nhất” chủ đạo là HÌNH ẢNH (chính là các cảnh quay và chi tiết trên phim), còn phần lời thoại chỉ nên đóng vai trò như là “ngôn ngữ thứ hai” để hỗ trợ và nâng đỡ “ngôn ngữ thứ nhất” một cách thật khiêm nhường và tinh tế. (Chà, nhiều ngoặc kép quá 😀 ).

3) Thử làm họa sĩ

Ai mà chưa từng đọc truyện tranh? Chắc hồi nhỏ nhiều bạn suốt ngày cắm mặt đọc đủ thứ, bất kể đang ngồi trên bàn ăn hay là trong toilet. Từ Đô-rê-mon, 7 viên ngọc rồng, Lucky Luke, Inuyasha rồi đến Conan hay Shin cậu bé bút chì… Vậy hãy thử vẽ kịch bản của mình thành những trang truyện tranh như vậy xem sao?

Bạn không cần vẽ đẹp như họa sĩ, thậm chí chỉ cần “vòng tròn vẽ cái đầu, đường thẳng vẽ thân mình, thêm 4 cái que ốm nhom ốm nhách nữa thành tay chân”, vậy là đủ 😀
Chỉ cần mô tả hình ảnh bạn muốn thể hiện trong cảnh quay là được. Những khung hình vẽ ra sẽ giúp bạn nắm khái quát cảnh nào cần quay để tạo nên mạch câu chuyện xuyên suốt, đặt góc máy thế nào để lấy được những chi tiết bạn muốn có trong bộ phim. Thao tác này từ chuyên môn gọi là vẽ STORYBOARD đó!

storyboard

Ngoài ra việc này còn giúp bạn tránh được nguy cơ quay thiếu cảnh, làm cho câu chuyện bị “lủng” mất vài đoạn. Nếu cứ để như vậy thì người xem sẽ không hiểu được hết nội dung, mà nếu phải quay lại để bổ sung cảnh thiếu thì sẽ tốn thêm nhiều thời gian và chi phí. Chưa kể khi đó hiện trường cảnh quay đã bị thay đổi rồi thì khó mà sắp xếp lại cho đúng “rắc-co” được nữa.

Thế nên khi bắt tay vào làm phim rồi thì bạn sẽ thấy những bản vẽ Storyboard vô cùng quý giá, vì khi ra đến trường quay mọi thứ sẽ rối tung lên cho mà xem, nếu có Storyboard nhắc nhở thì sẽ yên tâm hơn nhiều. 😀

4) Hỡi mạnh thường quân, các vị ở đâu?

Có kịch bản rồi, có Storyboard luôn rồi. Bạn mạnh dạn đem đứa con tinh thần của mình đi tìm nhà tài trợ thử xem? Phong trào làm phim ngắn hiện nay đang rất phát triển và có khá nhiều tổ chức hỗ trợ các nhà làm phim trẻ. Nếu không rành thì các bạn có thể hỏi bác Gu-Gồ với từ khóa “phim ngắn” nhé, bác ấy sẽ cho bạn rất nhiều thông tin.

Nếu có thể, bạn cũng nên tham gia các cuộc thi làm phim ngắn trong nước và quốc tế. Biết đâu ” đứa con” mình nhào nặn ra cũng chất lừ chẳng hề kém ai, lỡ đâu còn được giải thì sao? 😀

cuộc thi làm phim ngắn 48 giờ

Cuộc thi làm phim ngắn 48 giờ là một trong những sân chơi rất hấp dẫn

5) ” Ơn giời! Diễn viên đây rồi! “

Xin lỗi vì đã dám chôm cái tựa 1 gameshow truyền hình khá nổi tiếng . Mình chỉ muốn nói rằng diễn viên có vai trò rất quan trọng và bạn nên nghiêm túc trong việc tìm đúng người thể hiện nhân vật trong phim.
Đừng hời hợt nghĩ rằng cứ mời đại bạn bè, anh chị em hoặc bà con hàng xóm giúp mình là được. Không ai có thể “nuốt nổi” phim ngắn của bạn khi mà các nhân vật trong phim hành động cứ lóng nga lóng ngóng và cũng không toát lên được một tính cách cụ thể nào.

Đừng đem ví dụ về Phùng Ngọc (anh chàng đã diễn xuất thần vai “thằng Cò” trong bộ phim Đất Phương Nam khi đang còn là một cậu bé mồ côi mẹ và phụ việc trong gánh xiếc, lúc đó chưa từng biết diễn xuất là như thế nào) để động viên bản thân rằng ai cũng có thể đóng phim, chỉ cần biết cách khơi gợi cảm xúc cho họ là được (chuyện về Phùng Ngọc dạo này đang hot nên lấy làm ví dụ luôn ).
Thật ra trên lý thuyết thì điều đó là có thể, nhưng chỉ đối với những đạo diễn dày dạn kinh nghiệm và cực giỏi việc hỗ trợ tâm lý giúp diễn viên nhập vai. Bạn có chắc rằng mình cũng làm được như vậy?

Thế nên tốt nhất là hãy nhờ những bạn đang học diễn xuất để giúp mình. Bạn đừng ngại, sự thật là các diễn viên trẻ cũng rất mong có dịp tham gia phim ngắn, vì đó là cơ hội tốt để rèn luyện thêm mà. Ngoài ra thì các bạn ấy cũng “dễ tính” và chịu lăn xả nữa, chứ không khó chiều như diễn viên “vơ-đét” đâu. Quá tốt để cộng tác rồi còn gì? 😀

nhóm làm phim ngắn

Thêm một lý do nữa là các bạn ấy đang học diễn viên, nên có thể đã có sẵn phục trang phù hợp và còn biết tự make-up cho mình, điều này cũng giúp giảm bớt chi phí lặt vặt nữa đó. 😀

6) Sạp đồ cũ muôn năm !! Vựa ve chai vạn tuế!!  

Khi làm đạo cụ cho phim, bạn sẽ không dự tính được rằng nếu cứ hở một chút là chạy ra tiệm mua đồ linh tinh, từ cuộn băng keo, sợi dây kẽm, cái ống nước, hộp sơn… bấy nhiêu thứ lặt vặt đó sẽ ngốn sạch tiền của bạn hồi nào không biết. Và bạn sẽ bất ngờ khi biết rằng vựa ve chai và sạp đồ cũ chính là một “bến đỗ thiên đường” nhất định phải ghé qua.

đến chợ ve chai tìm đạo cụ để làm phim ngắn

Bạn có thể tìm thấy những thứ vô cùng thú vị khi sục sạo trong đó, vì không nơi đâu có “văn hóa vật thể” phong phú như vậy cả. 😀 Đủ mọi thứ trên đời. Nếu may mắn thì có thể tìm được nhiều đạo cụ rất “chất” để thiết kế bối cảnh cho phim, với giá rẻ như bèo.

7) Súttttt, vàooooooo!!! (ý mình là shoot, tức là quay phim ấy ạ)

Khâu chuẩn bị đã ngon lành, giờ bạn chỉ cần lên lịch và bắt tay vào quay thôi. Như đã nói ở trên, do đây là làm phim ngắn kinh phí thấp nên vấn đề thiết bị sẽ không đòi hỏi cao. Bạn có thể dùng máy ảnh kỹ thuật số DSLR, máy quay Handycam, hoặc cả những chiếc Smartphone có camera ổn tí là được.

làm phim ngắn bằng dslr-handycam-smartphone

Lưu ý là vì màn hình tích hợp sẵn trên máy ảnh ( hoặc máy quay handycam, smartphone) quá nhỏ, bạn sẽ khó mà thấy được rõ ràng mọi chi tiết trong khung hình. Nên nếu có thể, hãy tự làm cho mình một cái Monitor (màn hình tham chiếu) khi đi quay.
Dễ ẹc hà, chỉ cần dùng màn hình vi tính (loại màn hình Led vì loại này dùng dòng điện có hiệu điện thế thấp và rất gọn nhẹ), một bình ắc-quy hoặc pin sạc dự phòng có dòng điện phù hợp, là bạn đã có một cái monitor chất lượng rồi.
Ngoài ra, hiện nay còn một cách hiệu quả nữa là dùng máy tính bảng chạy hệ điều hành Android, sau đó cài app có tên là “DSLR Controller”, là bạn đã có một màn hình monitor khá to, hiển thị rõ hình ảnh mà ống kính bắt được, nên giúp bạn kiểm soát chi tiết cảnh quay tốt hơn. 😀

Hãy tư duy thế này: quay phim là khâu để “hiện thực hóa” nội dung mà bạn muốn (từ kịch bản, storyboard) thành hình ảnh, chứ không phải chỉ đơn giản là “ghi hình lại”. Nên hãy xóa bỏ cách nghĩ thường thấy, đó là cứ phải quay khung hình sao cho đẹp, cho mượt mà chỉn chu, bố cục thật ngay ngắn.
Cái “chất” mà hình ảnh của bạn thể hiện phải lột tả được phong cách của câu chuyện bạn muốn kể. Nếu bạn quay cảnh khu ổ chuột bằng những khung hình tinh tươm (vì ngại cảnh dơ – cảnh luộm thuộm), hay quay cảnh rượt đuổi đánh nhau mà chỉ đặt máy yên một chỗ (vì ngại việc bị rung lắc khung hình) và không hề có những cảnh cận chi tiết. Còn bố cục thì lúc nào cũng đều-đằn-đặn cho đỡ xốn mắt…. Thì bạn đang vì sự an toàn và duy mỹ thái quá của mình mà đánh mất đi nét riêng của bộ phim.

Tóm lại là, hãy tìm góc quay và cách quay sao cho thể hiện được “khí chất” của nội dung phim.

8) Mừng quá, “bé bự” sắp ra đời rồi…

Lúc này bạn đang ôm mớ dữ liệu đã quay xong, lỉnh ca lỉnh kỉnh như ôm đồ thăm bà đẻ . Nói vui vậy chứ, dung lượng file quay khá nhiều đó, bạn hãy kiểm tra lại hết một lượt, quản lý file cho kỹ càng (đặt lại tên file, lưu trữ và back up lại đề phòng mất mát), sau đó bắt đầu khâu dựng phim được rồi.

Nhớ cẩn thận khi tìm nhạc cho phim vì luật bản quyền hiện nay khá nghiêm khắc. Chắc bạn cũng từng gặp một số trường hợp phim ngắn được upload trên Youtube, đang coi ngon lành bỗng dưng có đoạn mất âm thanh (cả nhạc và lời thoại luôn) mà chẳng hiểu lý do, hoặc thậm chí vừa up lên được vài bữa thì bị báo vi phạm bản quyền và xóa mất tiêu? Đó thường là do Youtube rà soát phát hiện ra các đoạn nhạc hoặc âm thanh sử dụng chèn vào phim đó không có bản quyền.

Hiện nay có 1 website cũng rất tốt để bạn upload video mà đỡ khó tính về luật bản quyền hơn, đó là Vimeo, nhưng tốt nhất hãy cố gắng tìm những đoạn nhạc được cấp phép sử dụng để tránh rủi ro nhé (còn bạn nào có khả năng tự làm nhạc cho phim được thì quá ngầu rồi, miễn bàn luôn). 😀

Youtube-Vs-Vimeo

9) Oe oe oeee…!!! 😀

Cuối cùng thì đứa con tinh thần cũng đã ra đời .Nhớ kiểm tra và đem chiếu thử trên nhiều thiết bị khác nhau (TV, laptop, máy tính bảng, điện thoại, máy chiếu…) để chắc chắn là không có gì bất ổn. Sau đó hãy mời bạn bè gia đình cùng xem và nhận xét giúp bạn nhé.
Nếu bạn tự tin với tác phẩm của mình và không ngại “nhận gạch đá” từ thế giới mạng, hãy nhanh tay Upload và ấn Share bộ phim đi nào. Dù biết là bạn đã gian nan không ít để hoàn thành nó, nhưng hãy mở lòng, bỏ qua cái tôi và tiếp nhận (có chọn lọc) những đánh giá khách quan để rút kinh nghiệm cho mình, giúp cho những phim ngắn sau ngày càng tiến bộ hơn.

good job

Hãy sớm trải nghiệm cảm giác thú vị khi làm phim ngắn nhé. Cảm ơn bạn đã xem bài viết của HọcDựngPhim.com 😀